Metale szlachetne - właściwości

NazwaSymbolGęstość [g/cm2]Temperatura [°C]
topnieniawrzenia
Charakterystyka
ZłotoAu19,3010632960
Metal o żółtej barwie, błyszczący, bardzo miękki, ciągliwy, kowalny, odznacza się bardzo dobrą przewodnością cieplną i elektryczną. Jest odporny na działanie tlenu, powietrza, kwasów. Rozpuszcza się jedynie w wodzie królewskiej i roztworach cyjanków w obecności tlenu. Przyjmuje stopnie utlenienia +3 i +2, tworzy nietrwałe sole, które łatwo ulegają redukcji do metalu.
SrebroAg10,49960,82212
Miękki, plastyczny, srebrzystobiałej barwy, o bardzo dobrej przewodności cieplnej i elektrycznej. W stanie stopionym silnie absorbuje tlen. Rozpuszcza się w kwasie azotowym (HNO3), stężonym kwasie siarkowym (H2SO4), w wodorotlenkach litowców, cyjankach sodu i potasu, reaguje z ozonem, siarką i siarkowodorem. Jon Ag+ ma własności bakteriobójcze. W związkach chemicznych występuje na +1 stopniu utlenienia (wyjątkowo również na +2 i +3).
PlatynaPt21,4517733827 ą 100
Srebrzystobiały, dość miękki (37–55 HB), ciągliwy, kowalny, odporny na działanie czynników chemicznych. Występuje w stopniach utlenienia: głównie +2 i +4, a niekiedy 0, +1, +3, +6. Ulega jedynie działaniu wody królewskiej i w wysokich temperaturach: chloru, fluoru, siarki, węgla, stopionych alkaliów, stężonego kwasu siarkowego i fluorowodoru.
PalladPd12,0015543140
Niezbyt twardy, dość kowalny i ciągliwy, barwy srebrzystobiałej. Chemicznie odporny. Ulega działaniu wody królewskiej i stężonego kwasu azotowego i siarkowego, a także chloru, tlenu, fluoru, siarki oraz stopionych alkaliów (wszystkie reakcje w wysokich temperaturach), w związkach występuje głównie na +2 i +4 stopniu utlenienia (czasem +3), występuje w znikomych ilościach w postaci palladu rodzimego, w rodzimych stopach z platyną, złotem, a także jako zanieczyszczenia rud srebra, niklu i miedzi.
RutenRu12,06324503900
Twardy, kruchy, kolorem i połyskiem przypominający platynę, odporny chemicznie. Nie ulega działaniu kwasów (rozpuszczalny jedynie w gorącej wodzie królewskiej), roz pu szcza się natomiast w stopionych mocnych zasadach, ogrzewany w stanie sproszkowanym łączy się bezpośrednio z tlenem, fluorem, chlorem i siarką. W związkach występuje na stopniach utlenienia 0÷8 (najtrwalszy +4) oraz -2. Jest najrzadziej spotykanym pierwiastkiem spośród sześciu platynowców i występuje jako domieszka w rudach tych metali.
RodRh12,4219663727
Srebrzystobiały, trudno topliwy. Bardzo odporny na działanie czynników chemicznych. Przyjmuje stopnie utlenienia 1÷6 (najtrwalszy +3), tworzy licz ne związki koordynacyjne. Znane są 23 izotopy rodu, w tym jeden trwały. W przyrodzie rod występuje niezmiernie rzadko, głównie w platynie rodzimej lub towarzyszy złotu. Na zimno jest odporny na działanie chloru i fluoru, praktycznie nierozpusz czalny w kwasach i w wodzie królewskiej. Ogrzewany w wysokich temperaturach łączy się z tlenem (Rh2O3), chlorem, fluorem, ulega działaniu kwasu siarkowego i siarki.
OsmOs22,5730455027
Barwy szaroniebieskiej, bardzo twardy, kruchy, trudnotopliwy. Krystalizuje w układzie A3. Znanych jest 35 izotopów osmu, w tym 7 trwałych. W przyrodzie występuje w rodzimych stopach z platyną i irydem (syssertskit, niewiańskit, irydoosmin) zazwyczaj razem z platyną. Wykazuje odporność na działanie wielu czynników chemicznych, ale na powietrzu tworzy łatwo lotny, toksyczny tlenek OsO4 o nieprzyjemnym zapachu. W wysokiej temperaturze reaguje też z chlorem, siarką, fosforem i fluorowcami. W związkach chemicznych występuje na +2, +3, +4, +6, +8 stopniu utlenienia (czasem 0 i -2).
IrydIr 22,4224434130
Barwy srebrzystobiałej, bardzo twardy, kruchy, bardzo odporny chemicznie. Znane są 32 izotopy irydu, w tym 2 trwałe. Występuje rzadko w postaci irydu rodzimego i stopów z osmem, częściej z platyną. W związkach chemicznych występuje na wszystkich stopniach utlenienia od +1 do +6 oraz 0 i -1. Tworzy ałuny i związki koordynacyjne. Z tlenem, fluorem, chlorem, siarką reaguje w wysokich temperaturach (pow. 600°C).
Informator Metale Nieżelazne 2007 - VII wydanie, str 244